Wat is het verschil tussen een wettelijke en een vrijwillige controle?
Het verschil tussen een wettelijke controle, een vrijwillige controle, een beoordelingsopdracht en een samenstellingsopdracht, met de mate van zekerheid en de vergunningseis per soort.
Het korte antwoord
Een wettelijke controle is verplicht op grond van de wet en mag alleen worden uitgevoerd door een accountantsorganisatie met een Wta-vergunning van de AFM. Een vrijwillige controle laat u op eigen initiatief uitvoeren, bijvoorbeeld omdat uw bank erom vraagt, en vereist die vergunning niet. Het werk en de mate van zekerheid zijn in beide gevallen gelijk: de accountant geeft een controleverklaring af.
De vier opdrachtsoorten vergeleken
Een redelijke mate van zekerheid is de hoogste zekerheid die een accountant kan geven; absolute zekerheid bestaat niet.
Het verschil tussen een wettelijke en een vrijwillige controle zit dus niet in het werk maar in de grondslag. Bij een wettelijke controle schrijft de wet de opdracht voor en gelden de regels van de Wet toezicht accountantsorganisaties, met toezicht door de AFM. Bij een vrijwillige controle geeft u de opdracht zelf, meestal omdat een derde partij om zekerheid vraagt.
| Soort opdracht | Zekerheid | Verklaring | Wta-vergunning nodig? |
|---|---|---|---|
| Wettelijke controle | Redelijke mate | Controleverklaring | Ja |
| Vrijwillige controle | Redelijke mate | Controleverklaring | Nee |
| Beoordelingsopdracht | Beperkte mate | Beoordelingsverklaring | Nee |
| Samenstellingsopdracht | Geen zekerheid | Samenstellingsverklaring | Nee |
Wanneer kiest u voor een vrijwillige controle?
Vraagt uw bank alleen om enige zekerheid, dan is een beoordelingsopdracht vaak voldoende en aanzienlijk goedkoper. Wij kijken eerst welk niveau past bij wat er gevraagd wordt, zodat u niet meer betaalt dan nodig.
- Uw bank vraagt bij een financieringsaanvraag om een accountantsverklaring
- Aandeelhouders of investeerders willen zekerheid over de cijfers
- Een subsidieverstrekker of opdrachtgever stelt het als voorwaarde
- U bereidt een bedrijfsovername voor en wilt de cijfers hard maken
- U zit net onder de wettelijke grenzen maar wilt de zekerheid toch
Waarom de vergunningseis bestaat
Bij een wettelijke controle dient de accountant niet alleen de opdrachtgever maar ook het maatschappelijk verkeer: schuldeisers, werknemers en de samenleving moeten op de jaarrekening kunnen vertrouwen. Daarom stelt de Wet toezicht accountantsorganisaties eisen aan het stelsel van kwaliteitsbeheersing, de onafhankelijkheid en de dossiervorming, en houdt de AFM daar toezicht op. AccountantZijn B.V. beschikt sinds 7 juli 2026 over deze vergunning.
Veelgestelde vragen
None
Nee. Bij beide geeft de accountant een controleverklaring af met dezelfde redelijke mate van zekerheid, uitgevoerd volgens dezelfde controlestandaarden. Het verschil zit in de wettelijke grondslag en de vergunningseis, niet in de diepgang van het werk.
None
Meestal niet. De meeste subsidieverklaringen zijn geen wettelijke controle, dus elke registeraccountant of accountant-administratieconsulent mag die afgeven. Schrijft het controleprotocol wel een vergunninghoudende accountant voor, dan kan dat ook bij ons.
None
Een beoordelingsopdracht geeft beperkte in plaats van redelijke zekerheid. De accountant voert vooral cijferanalyses uit en stelt vragen, in plaats van de onderliggende gegevens te controleren. Dat is lichter werk en dus goedkoper.
None
Een vrijwillige controle volgt dezelfde systematiek als een wettelijke controle en kost daardoor een vergelijkbaar bedrag. Op de pagina over de kosten van een accountantscontrole staat een tabel met prijzen per omvang van de onderneming.
Stel uw vraag